Calvijn is niet alleen maar de kerkhervormer, integendeel, zijn denken blijkt verrassend inclusief te zijn. Calvijns taal, ook zijn theologische taal, is voluit humanistisch. Dat is van grote betekenis in onze eigen tijd, die er een is van kleiner wordende kerken en van secularisering. Calvijn wint hierdoor slechts aan zeggingskracht, vindt Roelf Haan, die een vervolg geeft aan zijn essay in het decembernummer.

Een belangrijk verschil tussen Calvijn en de calvinisten na hem is dat de laatsten die taal hebben vergeestelijkt. Vroom taalgebruik dat scheiding maakt tussen ‘materieel’ en ‘spiritueel’ gaat in tegen de kern van Calvijns denken. Altijd verplaatst hij zich bij zijn uitleg van de Bijbel in de mensen van vlees en bloed die leven in het hier...