Wie is de ‘ik’ in ‘ik denk’? Wat is het zelf in het zelfbewustzijn? Fichte wees op de noodzakelijke cirkelredenering in de reflectietheorie. Kierkegaard is hierin door Fichte beïnvloed, stelt Suzan ten Heuw.  In de ontwikkeling van theorievorming over het zelfbewustzijn kunnen we volgens de Duitse idealistische filosoof Dieter Henrich (*1927) twee tijdvakken onderscheiden, de zestiende tot en met de achttiende eeuw, en de negentiende eeuw tot en met heden. Fichtes positie met betrekking tot het denken over het zelfbewustzijn is aan het begin van het tweede tijdvak te plaatsen. Van Descartes tot en met Jean-Jacques Rousseau, die we kunnen rekenen tot het eerste tijdvak, wordt het zelfbewustzijn opgevat als een principe van het weten.^[i]Deze opvatting is...